Co zrobić, gdy proteza zębowa pęknie lub złamie się jej element?

Uszkodzenie protezy może utrudniać jedzenie, mówienie lub powodować dyskomfort w jamie ustnej. Niekiedy ogranicza się do jednego sztucznego zęba, a innym razem obejmuje część podtrzymującą całe uzupełnienie. Od rodzaju awarii zależy zarówno bezpieczeństwo dalszego użytkowania, jak i sposób naprawy. Wyjaśniamy, jak postępować z uszkodzoną protezą i czego unikać przed wizytą u stomatologa.

Jak zabezpieczyć uszkodzoną protezę przed wizytą u stomatologa?

Po zauważeniu uszkodzenia należy ostrożnie zdjąć protezę i sprawdzić, który element uległ złamaniu. Pęknięcie płyty może obejmować niewielki fragment akrylu lub prowadzić do całkowitego złamania jej na dwie części. Jeśli doszło do jej rozdzielenia, nie należy próbować łączyć fragmentów na siłę. Gdy odłamie się sztuczny ząb, w niektórych przypadkach można go ponownie zamocować podczas naprawy. W protezach częściowych zdarzają się również uszkodzenia metalowych klamer, które utrzymują uzupełnienie na pozostałych zębach. Jeśli klamra się odkształciła lub pękła, nie należy próbować przywracać jej pierwotnego kształtu. Nie należy też samodzielnie mocować odłamanego zęba. Wszystkie odnalezione fragmenty najlepiej umieścić w czystym pojemniku z chłodną wodą i skontaktować się z gabinetem stomatologicznym. Podczas umawiania wizyty należy opisać, która część protezy zębowej uległa uszkodzeniu i czy udało się zachować odłamane elementy.

Dlaczego nie należy nosić ani sklejać pękniętej protezy?

Dalsze noszenie pękniętej protezy zębowej grozi urazami w jamie ustnej, natomiast samodzielne sklejanie może utrudnić jej profesjonalną naprawę. Nawet niewielkie uszkodzenie płyty może pozostawiać ostre krawędzie, które podczas mówienia i jedzenia ocierają dziąsła, podniebienie lub wewnętrzną stronę policzka. Jeśli akryl ugina się pod naciskiem, zwiększa się ryzyko miejscowego ucisku błony śluzowej oraz powstawania bolesnych otarć i owrzodzeń. Podobne urazy zdarzają się przy złamaniu metalowej klamry, szczególnie podczas zakładania i zdejmowania uzupełnienia. Domowe kleje, np. typu Super Glue, nie są przeznaczone do kontaktu z błoną śluzową jamy ustnej i mogą powodować podrażnienia. Pozostawiona przez nie warstwa utrudnia dokładne dopasowanie odłamanych fragmentów w pracowni protetycznej. Niewskazane jest również samodzielne szlifowanie ostrych krawędzi, gdyż grozi to dalszym uszkodzeniem konstrukcji. W przypadku krwawienia, silnego bólu lub obrzęku należy jak najszybciej skontaktować się ze stomatologiem.

Dlaczego protezy akrylowe pękają?

Protezy zębowe wykonane z akrylu mogą pękać wskutek powtarzających się obciążeń podczas żucia. Z czasem prowadzą one do powstawania mikropęknięć, szczególnie w cieńszych fragmentach płyty. Do nagłego złamania może również dojść po upuszczeniu protezy. Ryzyko uszkodzenia wzrasta, jeśli uzupełnienie przestaje dobrze przylegać do dziąseł i zaczyna się kołysać podczas jedzenia. Dzieje się tak m.in. na skutek stopniowego zaniku kości wyrostka zębodołowego, który zmienia warunki podparcia protezy zębowej. W efekcie nacisk rozkłada się nierównomiernie, a niektóre fragmenty akrylu są bardziej obciążone. Do pęknięć mogą przyczyniać się także nieprawidłowe kontakty między zębami oraz nawyk silnego zaciskania szczęk.

Kiedy protezę można naprawić, a kiedy potrzebna jest nowa?

Protezę z niewielkim, miejscowym uszkodzeniem często można naprawić, natomiast rozległe lub powtarzające się złamania mogą wymagać wykonania nowej. W pracowni protetycznej można m.in. połączyć pęknięte fragmenty akrylowej płyty, uzupełnić brakujący sztuczny ząb lub naprawić uszkodzony element mocujący. Podczas wizyty stomatolog sprawdza rodzaj i rozległość uszkodzenia, stopień zużycia materiału oraz to, czy proteza zębowa nadal dobrze przylega do dziąseł. Ocenia również zgryz, stan błony śluzowej i pozostałych zębów, szczególnie jeśli doszło do złamania klamry. Gdy uzupełnienie stało się zbyt luźne wskutek zmian w jamie ustnej, konieczne może być jego podścielenie, czyli uzupełnienie powierzchni przylegającej do dziąseł. Wymianę lekarz może zalecić również wtedy, gdy materiał jest znacznie zużyty albo podścielenie nie pozwoli przywrócić prawidłowego dopasowania. W takiej sytuacji ponownie ocenia warunki w jamie ustnej i wykonuje odpowiednie wyciski, a w wybranych przypadkach korzysta także ze skanowania wewnątrzustnego.

Po naprawie protezy zębowej sprawdź, czy dobrze przylega do dziąseł, nie powoduje ucisku i nie przesuwa się podczas mówienia. Jeśli nadal przeszkadza przy gryzieniu lub powoduje dyskomfort, zgłoś się do stomatologa, który oceni, czy wymaga dodatkowej korekty.